برگهائی از دیباچه مدیریت در مدارس

برگهائی از دیباچه مدیریت در مدارس

در طول دوران خدمت آموزشی ام توفیق یافته ام تا  در دو سیستم مدارس دولتی و مدارس غیردولتی مدیریت مدرسه را تجربه کنم . احراز پست مدیریت در هر دو نوبت از جهات متعدد قابل توجه است . بالا خص اینک که بعد از 30 سال خدمت در نظام آموزشی کشور ، که دوران سی ساله خدمت را به پایان رسانده ام، ذکر برخی از خاطرات گذشته ضمن اینکه هیجان خاصی دارد در برگیرنده نکات ارزنده و قابل تأمل و بعضاً تأسف بار می باشد . یکی از این نکات ،تأثیر مسائل و رویداد های سیاسی و اجتماعی شهرستان و کل کشور بر مسائل مدیریتی اینجانب می باشد . در این مقال ابتدا نگاهی اجمالی به مدیریت در سیستم دولتی خواهد شد و سپس دوره فعلی مدیریت در دبیرستان غیرانتفاعی مورد تجزیه تحلیل و بررسی قرار خواهد گرفت .

 

الف) مدیریت در دبیرستان دولتی نمونه مردمی امام خمینی (ره) :

بعد از بازگشت از مأموریت خارج از کشور در اداره آموزش  و پرورش شهرستان خوی به ادامه خدمت مشغول شدم . رئیس وقت اداره تدبیر جالبی اندیشید و برای استفاده از تخصص ما دایره جدید تحت عنوان واحد برنامه ریزی و تحقیقات راه اندازی نمود . این نگرش نوعی ابداع و ابتکار بود نسبت به مسائل آموزش و پرورش .آن دوران در کل بدنه آموزش و پرورش و مدیریت آن بهای چندانی به تخصص و سپردن امور به افراد متخصص قائل نبودند . غالب انتصابات و جابجائی ها بر اساس روابط شخصی ، وابستگی های سیاسی و گروهی و بدون ضابطه شناخته شده انجام می پذیرفت .

خلاصه اینکه یک سال فعالیت در این واحد فرصت بسیار مغتنمی  برایم بود تا آموخته های خود را در مرحله عمل مورد آزمایش قرار داده و افق جدیدی را برای ادامه کار پیکره آموزش و پرورش پیش دیدگان خود بگشایم .

در همین ایام زمزمه ایجاد تغییرات در نظام آموزش متوسطه کشور به گوش رسید . بعد از یک سال اجرای آزمایشی آن در تهران ، اجرای آن در حجمی محدود در دیگر استانها آغاز شد . روزی برحسب ضرورت 4 مدیر شاغل در مدارس مجری طرح نظام جدید آموزش متوسطه در اتاق کار اینجانب تشکیل جلسه دادند تا در زمینه برخی از مقررات این نظام به تبادل نظر بپردازند . این گروه  قبلاً دوره هائی را به شکل محدود گذرانده و در سالجاری قرار بود که در پایه اول دبیرستان بر اساس مقررات و نظام جدید آموزش متوسطه دانش آموز ثبت نام کنند . بحث های فراوانی بین آنان رد  و بدل شد . من که هنوز آیین نامه اجرائی این نظام آموزشی را مطالعه نکرده بودم از مجموعه مباحث آنان نکات جالبی را بدست آوردم . در ادامه جلسه پیشنهاداتی دادم که بنظر کارگشا و سازنده بود . این جلسه سرمنشاء آشنائی بیشتر با مدیران مدارس و ادامه تبادل نظر با آنان گردید . مدیر وقت دبیرستان امام خمینی (ره ) مرحوم حاج میرفرج عیوضی که قبلاً در دوره های کار آموزی ضمن خدمت مدیران از فراگیران کلاسهای من بود بطور مستمر برای رفع مشکلات نظام جدید به دفتر کار من رفت و آمد داشت . بعد از دو ماه و چند روز از آغاز سالتحصیلی او مصرانه از من خواست که حداقل 2 یا 3 روز به عنوان مشاور نظام جدید در دبیرستان امام خمینی (ره) حاضر شوم .با موافقت رئیس آموزش و پرورش با ابلاغ 16 ساعت در هفته بطور نیمه وقت به عنوان مشاور تحصیلی نظام جدید متوسطه قدم به دبیرستان امام خمینی (ره) گذاشتم . یک سال مشاوره نظام جدید آموزش متوسطه و فعالیت و کار در محیط آموزشگاهی تجارب بسیار ارزشمندی را برایم به همراه داشت . دقیقاً آنچه که باعث شده بود در طول دوران زندگی شغل مقدس تعلیم و تربیت را بر دیگر مناصب سیاسی ، فرهنگی و هنری و اقتصادی ترجیح دهم در محیط آموزشگاه برایم بازسازی شد . تعامل و تبادل اندیشه و عاطفه با دانش آموزان به نظر من عالیترین درجه روابط انسانی است .بعد از ارتباط بنده با خالق و روابط والدین با فرزندان می توان تأثیر گذار ترین روابط انسانی را در روابط بین معلم و دانش آموز جستجو کرد . و این همان گم شده زنجیره به هم تنیده نظام آموزشی کشور ماست . به هر حال بعد از ورود به محیط آموزشگاه در اندک زمان ممکن منابع در دسترس را شناسائی کردم . در اندک زمان ممکن دامنه تعاملات خود را با دانش آموزان ، دبیران ، پرسنل دفتری و اولیای دانش آموزان گسترش دادم . آیین نامه های آموزشی و اجرائی نظام جدید را مرور و متوجه کم و کاستی های فراوان شدم . متوجه شدم که برای حل مشکلات اجرایی پیش روی این نظام آموزشی نباید منتظر صدور بخشنامه شد . چرا که طی فرآیند برو کراتیک صدور بخشنامه فرصت های رشد و توسعه را مستهلک می سازد. بنابراین با استفاده از دانش و تجارب شخصی برای تنگناهای اجرایی و آموزشی نظام جدید متوسطه راه حل پیدا و اجرا کردم . در پایان سال اول اجرای نظام جدید متوسطه به جرأت ادعا می کنم یکی از موفقیت ترین مدارس در اجرای این نظام تحصیلی دبیرستان محل خدمت من بود . این کامیابی سبب جلب توجه مسئولین آموزشی شهرستان و استان گردید . تصمیم گرفته شد برای ایجاد امکانات بیشتر و پیگیری دقیقتر جریانات آموزشی نظام جدید ، آموزشگاه مستقل نظام جدید در شهرستان راه اندازی شود . به همین منظور دبیرستان نظام جدید مستقل از نظام قدیم در محل دبیرستان امام خیمنی (ره) شهرستان خوی در سالتحصیلی 73-72 تأسیس و مسئولیت آن به اینجانب سپرده شد . شروع ان مسئولیت با حجم انبوهی از کمبود ها در منابع مالی ، تجهیزاتی و نیروی انسانی بود . چرا که اموال و اثاثیه موجود تحت  عنوان دبیرستان نظام قدیم ثبت شده بود و موقع تغییر و تحول سهم ناچیزی به دبیرستان نظام جدید اختصاص یافت . از این رو از همان روزهای نخستین مسئولیت چندین فعالیت آموزشی و اداری را به موازات هم سازماندهی و به مرحله اجرا در آوردم :

1)                شناسائی و انتخاب عوامل اجرائی از قبیل معاونین ، مدیر دروس ، دفتر دار و ...

2)                شناسائی و انتخاب کار آموزشی متناسب با توسعه نظام جدید در دومین سال اجرا

3)                تجهیز و تدارک امکانات آموزشی ، کمک آموزشی ، لوازم آزمایشگاهی و کارگاه

4)                ثبت نام دانش آموزان جدید ، انتخاب رشته دانش آموزان سال دوم و ....

5)                تهیه برنامه درسی هر کلاس و ارائه واحد های درسی بر اساس نیازهای آموزشی دانش آموزان



در کنار مسئولیت دبیرستان نظام جدید متوسطه مسئولیت دبیرستان و مجتمع آموزشی ایثارگران نیز به اینجانب تفویض شد . به عبارت دیگر مجموعه فعالیت ها و اقداماتی که برای دبیرستان روزانه قرار بود انجام گیرد با حجم بیشتر در مجتمع ایثارگران پیگیری و انجام می شد . قرار بود سیستم دفتری و ثبت سوابق تحصیلی دانش آموزان ایثارگر از سالتحصیلی 73-72 بصورت مکانیزه و توسط رایانه انجام گیرد . به همین منظور دوره کار آموزی یک هفته ای برای مدیران و دفترداران مدارس ایثارگران در تهران تهیه و تدارک دیده شد بود . آغاز این دوره دقیقاً با اولین هفته آغاز سالتحصیلی همزمان گردیده بود . از آنجائیکه مراسم آغازین سالتحصیلی از نظر انسجام درون سیستم آموزشگاه و تأثیرات روانی آن بر انضباط دانش آموزان از اهمیت فوق العاده بر خوردار است ، من تصمیم گرفتم دفتر دار نوبت ایثارگران را به موقع اعزام کنم و خودم بعد از تثبیت کلی برنامه آغازین مدرسه در این دوره شرکت کنم .

روزهای اول و دوم مهر را در شهرستان ماندم و امور کلی مدرسه را سازمان دادم و از روز دوشنبه در کلاس های کار آموزی سیستم رایانه ای مدارس ایثارگران در اردوگاه شهید باهنر تهران شرکت کردم . هر چند در طی دو روز گذشته نکات اساسی و کلیدی دوره مطرح شده بود  و لیکن در اندک زمان ممکن با کلیات آن آشنا و روز چهارشنبه کاملاً بر این برنامه مسلط شدم . روز چهارشنبه نزدیک وقت نماز و نهار مدرسان دوره چند تمرین عملی برای پایان دوره مطرح کردند . همچنین اضافه کردند که هر شهرستانی بتواند تمریناتش را تا پایان روز پنجشنبه به اتمام برساند و بصورت پرینت شده آن را تحویل دهد می تواند دستگاه های رایانه  سهمیه شهرستان را بگیرد و مراجعت کند . من از دفتر دار خودمان خواستم که برای اقامه نماز و صرف ناهار تشریف ببرد. من در کارگاه آموزشی ماندم و در طی دو ساعت و نیم کلیه تمرینات را با ویژگی هائی که مدرسین گفته بودند حل کردم و از رایانه نیز پرینت گرفتم . بعد از ظهر همانروز سیستم ها را تحویل و به شهرستان مراجعت کردیم .     

 

 

جایگاه دبیرستان امام خمینی (ره) :

جایگاه آموزشی و تربیتی این دبیرستان قبل و بعد از مسئولیت اینجانب در مقایسه با یکدیگر تفاوتهای اساسی داشت . این آموزشگاه قبل از انتقال به ساختمان فعلی در یک ساختمان قدیمی در خیابان شریعتی روبروی مصلای نماز جمعه فعال بود . نام قدیم آن « دبیرستان شمس » بود . در آن دبیرستان گروهی از دبیران با تجربه شهرستان مجتمع شده بودند . بدلیل سالهای متمادی کار با همدیگر از روابط درهم تنیده ای برخوردار بودند . معمولاً نیروهای جوان و خلاق در این مجموعه نمی توانست نفوذ کرده و کار کند . بنابراین مدیریت آموزشگاه به ناچار از کادر موجود به تأمین نیازهای آموزشی خود می پرداخت . روابط متقابل دبیران از چار چوبه متعارف فراتر رفته و به اصطلاح خودشان به گروه دبیران آموزشگاه ، « حزب خ.ان» نام نهاده بودند . به اعضای خود درجاتی از قبیل شتر ، قاطر ، اسب ، خر و ... اعطا می کردند . قیافه ظاهری ، تسلط در حاضر جوابی ، بذله گوئی و بیان جوکهای باز  معیار هایی بود که می توانست در ترفیع درجات گروه موثر باشد . نقل می شود در حدود سالهای 65-64 به هنگام بازدید رئیس وقت آموزش و پرورش از این آموزشگاه به جای چائی از اقلام دیگر پذیرائی استفاده شده بود . نامبرده نیز با کمال افتخار عضویت در آن گروه را پذیرفته و ظاهراً هفتگی تدریس درس یا دروسی را نیز پذیرفته بود . ترکیب مذکور با همان بافت سابق به محل جدید منتقل شدند . ولیکن بدلیل نو ساز بودن ساختمان که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ساخته شده بود این دبیرستان به نام « امام خمینی (ره) » نامگذاری شد . در جریان سالتحصیلی 71-70 یک سری تحرکات صنفی از ناحیه دبیران آموزشگاه شروع و به دیگر مدارس شهر نیز سرایت کرد . برخی اعتصابات و اعتراضات نسبت به حقوق و امکانات رفاهی معلمان مبنای اولیه حرکت دبیران بود . به تدریج با نفوذ برخی از جریانات سیاسی این تحرکات رنگ و روی سیاسی گرفت و در نهایت منجر به دخالت مراکز امینتی گردید . در مجموع این آموزشگاه در سالتحصیلی 71-70 از خبر سازترین مراکز آموزشی شهر به حساب می آمد .

تغییرات عمده ای در سطوح مدیریت و کادر آموزشی مدرسه پیش بینی می شد . در سالتحصیلی 72-71 با تغییر مدیر آموزشگاه تغییراتی در سطوح اداری و آموزشی مدرسه نیز انجام شد . این تغییرات همزمان شد با تغییرات در نظام آموزش متوسطه کشور . تغییرات نظام آموزشی در مقطع متوسطه حجم فراوانی از تغییرات را نیاز داشت . تغییر نگرش سطوح مدیریت نسبت به تحولات علمی و تکنولوژیکی دنیا ، تغییر اساسی و کلان در کتب درسی ، تغییر در روشهای تدریس، تغییر در مکانیسم های ثبت نام ، انتخاب رشته و فارغ التحصیلی ،دبیران و تغییر در روش های تربیتی از جمله ملزومات آغاز دوره جدید نظام آموزش متوسطه کشور بود .

همانطوری که قبلاً نیز ذکر شد در همین سال بنا به درخواست رئیس دبیرستان وقت و نظر مثبت مسئولین اداره و تشخیص ضروتی که خود دادم به عنوان مشاور تحصیلی نظام جدید متوسطه به آموزشگاه مذکور منتقل شدم .  
 



ارسال شده در مورخه : يكشنبه، 3 مهر ماه، 1390 توسط admin  پرینت

مرتبط باموضوع :

 اطلاعیه ثبت نام مدرسه  [ چهارشنبه، 3 آبان ماه، 1391 ] 14868 مشاهده
 تقدیر از برترین های بهمن 93  [ دوشنبه، 4 اسفند ماه، 1393 ] 1272 مشاهده
 مهارت هاي مديريت آموزشي  [ دوشنبه، 14 شهريور ماه، 1390 ] 2619 مشاهده
 
نام شما: [ کاربر جدید ]

نام شما (ضروری): 
ایمیل شما (ضروری): 
نظر:
کد امنیتی
کد امنیتی

  [ بازگشت ]
امتیاز دهی به مطلب
انتخاب ها

 فایل پی دی اف فایل پی دی اف

 گرفتن پرينت از اين مطلب گرفتن پرينت از اين مطلب

 ارسال به دوستان ارسال به دوستان

 گزارش این پست به مدیر سایت گزارش این پست به مدیر سایت

اشتراک گذاري مطلب